Edilgen Cümle Nedir?
İngilizcede cümle yapıları, cümlenin öznesinin eylemi gerçekleştirdiği ya da eylemin özne üzerinde uygulandığı durumlara göre iki ana gruba ayrılır: etken ve edilgen cümleler. Edilgen cümle, öznenin eylemi gerçekleştirmediği, aksine eylemin özne üzerinde uygulandığı yapılardır. Bu tür cümlelerde, eylemi gerçekleştiren kişi ya da nesne genellikle ikinci planda kalır ve cümlenin anlamı, eylemin etkisine odaklanır.Edilgen Cümle Yapısının Oluşumu
İngilizcede edilgen cümle yapısı genellikle "to be" fiilinin uygun bir biçimi ile fiilin geçmiş participle (3. hali) kullanılarak oluşturulur. Yapının genel formülü şu şekildedir:**Özne + to be (fiili uygun çekimle) + fiilin 3. hali + (by + eylemi gerçekleştiren)**
Örneğin:
- "The book was read by John." (Kitap John tarafından okundu.)
Bu cümlede "the book" özne, "was" to be fiilinin geçmiş hali, "read" fiilin 3. hali ve "by John" ise eylemi gerçekleştiren kişiyi belirtir.
Edilgen Cümlelerin Kullanım Alanları
Edilgen cümleler, birçok farklı bağlamda kullanılabilir. Genellikle aşağıdaki durumlarda tercih edilir:1. **Eylemi gerçekleştirenin önemsiz olduğu durumlarda**: Eylemin kim tarafından yapıldığının önemli olmadığı durumlarda edilgen yapı kullanılır. Örneğin, "A new law was passed." (Yeni bir yasa çıkarıldı.) cümlesinde yasayı kimin çıkardığı önemli değildir.
2. **Resmi veya akademik dilde**: Edilgen yapılar, resmi yazılarda ve akademik metinlerde yaygın olarak kullanılır. "The experiment was conducted successfully." (Deney başarıyla gerçekleştirildi.) gibi cümleler, daha nesnel bir dil kullanımı sağlar.
3. **Belirsizlik durumlarında**: Eylemi kimin gerçekleştirdiğinin belirsiz olduğu durumlarda da edilgen yapı kullanılır. Örneğin, "Mistakes were made." (Hatalar yapıldı.) cümlesinde hataları yapan kişi belirtilmemiştir.
Edilgen ve Etken Cümle Arasındaki Fark
Edilgen ve etken cümleler arasındaki temel fark, öznenin eylemi gerçekleştirme durumudur. Etken cümlelerde özne, eylemi gerçekleştiren taraftır. Örneğin, "John read the book." (John kitabı okudu.) cümlesinde John eylemi gerçekleştiren kişidir.Edilgen yapı ise eylemin özne üzerinde nasıl bir etkisi olduğunu vurgular. Yani, özne eylemi gerçekleştiren değil, eylemin etkisini taşıyan taraftır. Bu iki yapı arasındaki fark, cümlenin odaklandığı noktayı belirler.
Örneklerle Edilgen Cümle Yapısı
Edilgen cümle yapısını daha iyi anlamak için birkaç örnek inceleyelim:1. "The letter was written by Sarah." (Mektup Sarah tarafından yazıldı.)
2. "The house is being painted." (Ev boyanıyor.)
3. "The song was sung by the choir." (Şarkı koro tarafından söylendi.)
4. "The project will be completed next month." (Proje gelecek ay tamamlanacak.)
Bu örneklerde, eylemi gerçekleştirenler genellikle cümlenin sonunda "by" ile belirtilmiştir. Ancak eylemi gerçekleştirenin kim olduğu her zaman önemli olmayabilir.
Edilgen Cümle Yapısının Zamanları
Edilgen cümle yapısı, farklı zamanlarda da kullanılabilir. İşte bazı örnekler:1. **Geniş Zaman**: "The car is washed every week." (Araba her hafta yıkanır.)
2. **Geçmiş Zaman**: "The cake was eaten." (Pasta yenildi.)
3. **Gelecek Zaman**: "The report will be submitted tomorrow." (Rapor yarın teslim edilecek.)
4. **Şu An Devam Eden Zaman**: "The room is being cleaned." (Oda temizleniyor.)
Bu zaman yapıları, edilgen cümlelerin farklı bağlamlarda nasıl kullanılabileceğini gösterir.
